Forum Obywatelskiego Rozwoju

📊 Czy wiesz, na co państwo wydaje pieniądze? Co pochłania ich najwięcej?

Wydatki państwa za 2025 rok wyniosły 50,9% PKB. Jest to więcej niż w Niemczech, Szwecji czy Danii, krajach kojarzonych z rozbudowanym państwem opiekuńczym. W przeliczeniu na mieszkańca jest to ponad 53 tys. zł, o 11% więcej niż rok wcześniej.

Największą pozycją niezmiennie pozostają emerytury i renty – 14 700 zł na osobę, czyli więcej niż zdrowie i edukacja razem wzięte.

A wojsko? Wbrew powszechnemu przekonaniu to nie zbrojenia napędzają wzrost wydatków. Od 2021 roku nakłady na obronność wzrosły o 3196 zł na osobę, podczas gdy wydatki ogółem wzrosły o niemal 22,5 tys. zł na osobę. Zbrojenia odpowiadają więc tylko za ok. 14% tego wzrostu.

„Rachunek od państwa” nie jest apelem o cięcia. Powstał po to, żeby obywatele wiedzieli, na co idą publiczne pieniądze i mieli tego świadomość. Czy obecna wielkość i struktura wydatków naprawdę najlepiej służy rozwojowi Polski i przyszłym pokoleniom Każdy może ocenić to sam.

👉 Sprawdź tegoroczny „Rachunek od państwa”

Dlaczego nowo wybudowany budynek, który miał być tani w utrzymaniu, a w praktyce wcale taki nie jest? Tak działa „luka efektywności”, czyli różnica między projektem a rzeczywistością. Skąd się bierze i jak ją ograniczyć?

O tym dowiesz się z 81. odcinka Odkrywając wolność, w którym Marcin Zieliński, prezes i główny ekonomista FOR rozmawia z architektką Nadią Sajjad o fałszywym dylemacie zielonego budownictwa. Odcinek dostępny na Spotify i YouTube.

Czy sukces gospodarczy Polski to zasługa jednej reformy i jednego człowieka?

Grzegorz W. Kołodko ponownie przypisuje swojej polityce kluczową rolę w rozwoju polskiej gospodarki. Tymczasem dane pokazują, że źródła polskiego sukcesu są znacznie bardziej złożone, a szybki wzrost rozpoczął się jeszcze przed okresem, do którego odwołuje się były minister finansów.

Marcin Zieliński @MA_Zielinski, prezes FOR, w swoim tekście na łamach @rzeczpospolita oddziela realne gospodarcze osiągnięcia od politycznej narracji 👇

CZAS SKOŃCZYĆ Z TURYSTYKĄ WYBORCZĄ

Zjawisko masowego pobierania zaświadczeń i głosowania poza miejscem zamieszkania, które obserwowaliśmy podczas ostatnich wyborów parlamentarnych, nie było jedynie wyrazem mobilizacji – było dowodem na dysfunkcję systemu. Tysiące obywateli migrowało w dniu wyborów, by oddać głos w okręgach, w których miał on większą wagę. To patologia, która jest bezpośrednim skutkiem wieloletnich zaniedbań państwa i jawnego łamania zasady równości wyborów.

Wartość głosu obywatela w Polsce drastycznie różni się dziś w zależności od adresu zameldowania. Ignorowanie przemian demograficznych przez kolejne rządy doprowadziło do sytuacji, w której aż w 23 z 41 okręgów wyborczych alokacja mandatów poselskich jest nieaktualna i niezgodna z prawem. Mimo wielokrotnych, formalnych apeli Państwowej Komisji Wyborczej na przestrzeni ostatniej dekady, kolejne parlamenty pozostawały na ten problem głuche.

Za rok odbędą się wybory parlamentarne. Zbliżamy się do ostatecznego terminu na przywrócenie konstytucyjnego ładu w procesie wyborczym. Kodeks wyborczy precyzyjnie określa ramy czasowe dla dokonania niezbędnej korekty demograficznej – ten ustawowy okres otworzył się w październiku bieżącego roku i potrwa do maja 2027 r. Zaniechanie działań legislacyjnych w tym czasie będzie oznaczało świadomą rezygnację z przestrzegania Konstytucji RP.

Równość głosu nie jest technicznym parametrem systemu wyborczego, który można podporządkować partyjnym kalkulacjom. To fundamentalna gwarancja wyrażona w art. 96 ust. 2 Konstytucji. Dalsze tolerowanie dysproporcji w sile głosu wyborców podważa legitymację całego parlamentu i drastycznie obniża zaufanie do demokratycznych instytucji państwa.

Dlatego Forum Obywatelskiego Rozwoju, w porozumieniu z 24 organizacjami społecznymi oraz gronem 40 wybitnych przedstawicieli świata nauki, wystosowało oficjalny apel do Marszałka Sejmu o niezwłoczne procedowanie koniecznych zmian. Prawo wyborcze musi gwarantować równość, a obowiązkiem państwa jest tę gwarancję egzekwować.

Pełna treść listu otwartego: odpowiedzialnapolityka.pl/sites/default/…

Projekt @nowePSL to tylko jeden z wielu pomysłów na reset konstytucyjny. Na stole leżą też inne, w tym nasz. Jeśli jedna propozycja się nie podoba, warto zapoznać się z pozostałymi i o nich rozmawiać, zamiast odrzucać całą ideę resetu.

Zgadzamy się z tym, że Prezydent celowo blokuje Trybunał, nie przyjmując ślubowania od sędziów wybranych przez Sejm. Jednak siłowe odbijanie TK ładu konstytucyjnego nie przywróci. Takie rozwiązanie przetrwa najwyżej do następnej zmiany władzy.

Reset to sztuka kompromisu, a kompromis to nic złego. Od niego zaczęła się nasza demokracja. Okrągły Stół, który współtworzył też Wasz praprzodek - PZPR, pozwolił szybko i pokojowo zmienić ustrój, bez obrazków jak w Rumunii. Powinniśmy być z tego dumni. Tylko kompromis odbuduje zaufanie większości społeczeństwa do TK, a zasad zapisanych w konstytucji kolejna władza nie odkręci zwykłą większością.

Konstytucja uchwalona za rządów SLD nie przewidziała, że ktoś odmówi przyjęcia ślubowań, rząd nie opublikuje wyroków, a Sejm miesiącami nie wybierze sędziów. Nasz model to uwzględnia. Odbiera Sejmowi monopol na wybór sędziów TK, każe ślubować przed tym, kto wybrał, a gdy rząd zwleka, wyroki publikuje Prezes TK.

Polecamy zapoznać się z naszym pomysłem i nie przekreślać całej ideii resetu 👇
for.org.pl/2026/11/04/prz…

PS. Gdyby twórcy konstytucji nie chcieli, by ją zmieniać, nie zapisaliby w niej takiej możliwości.